Heel Bonaire zonder stroom: wat een eilandbrede uitval leert over dag één
In het kort
Rond middernacht lokale tijd, in de nacht naar donderdag 5 november, viel op Bonaire de stroom uit, op het hele eiland. Bonaire.nu meldt dat inwoners eerst reageerden op de Facebookpagina van energiebedrijf WEB, wijk na wijk: Belnem, Amboina, Playa, Nikiboko, Hato, Rincon en meer. Om 00.38 uur wist WEB nog niet hoe lang het zou duren en werd de oorzaak onderzocht. Om 00.45 uur liet het bedrijf weten dat het herstel binnenkort zou beginnen, zonder tijdsduur. Toen we dit schreven was dat de laatste update die we konden vinden, dus over de afloop en de oorzaak zeggen we hier niets. Bonaire is geen Nederland, met een eigen net en een eigen geschiedenis. Maar een uitval van een hele regio legt wel bloot waarop je in gedachten rekent als het misgaat, en dat is overal hetzelfde.
Inhoudsopgave
Waarom regio iets anders is dan straat
Bij een gewone storing, zoals die in Kerkrade of Tilburg, is de oplossing vaak dichtbij zonder dat je erover nadenkt. Een dorp verder is er stroom, dus daar kun je pinnen, tanken, je telefoon laden, iets warms halen of bij familie terecht. Valt een hele regio uit, dan verdwijnt dat. Op een eiland is het nog scherper, want er is geen buurregio om heen te rijden. Dat maakt Bonaire een zuiver voorbeeld, en ook Ameland denkt daar niet voor niets apart over na.
Vier dingen waarop de meeste mensen zonder het te weten rekenen, vallen dan tegelijk weg.
Je rekent op een eindtijd
Het meest herkenbare uit het bericht van Bonaire.nu is misschien wel dat WEB het om 00.38 uur niet kon zeggen, en dat inwoners klaagden over het gebrek aan informatie. Een bedrijf dat de oorzaak nog zoekt, kan ook geen eindtijd noemen. Reken dus op dag één niet op een tijdstip. Maak je beslissingen alsof het tot de volgende ochtend duurt, zoals wat je met je telefoonbatterij doet of of je de waterflessen vult. Is de stroom eerder terug, dan heb je niets verloren.
Je rekent op informatie via je telefoon
De eerste signalen kwamen op Bonaire via de Facebookpagina van WEB. Dat werkt zolang je accu en netwerk meedoen. De Rijksoverheid schrijft over langdurige uitval in Nederland dat het mobiele netwerk grotendeels wegvalt en onbetrouwbaar is. Hoe lang dat duurt verschilt per situatie, dat legden we uit bij de storing in Ede. Daarom ligt er in een goed pakket een radio op batterijen, afgestemd op je regionale omroep. Die stel je vooraf in, niet in het donker. En wie thuis afspreekt waar je elkaar treft, is niet afhankelijk van een bericht dat misschien niet aankomt.
Je rekent op water uit de kraan
Op Bonaire maakt WEB drinkwater van zeewater, met membranen die het onder hoge druk filteren, zo’n 7200 kubieke meter per dag volgens het bedrijf zelf. Hetzelfde bedrijf levert dus stroom en water, en dat water komt uit een proces dat op hoge druk draait. Het bericht over vannacht zegt niets over het water, dus we doen geen uitspraak over wat er nu gebeurde. Het punt is dat we zulke koppelingen meestal niet zien. Ook in Nederland noemt de Rijksoverheid minder of geen drinkwater als gevolg van langdurige uitval, en hoge flats die zonder water komen te zitten. Water in huis is daarom geen overdreven voorzorg. Denk Vooruit rekent met 3 liter per persoon per dag.
Je rekent op ‘hersteld’ als het moment dat het voorbij is
Dit is de les die in het eerste bericht nog niet zichtbaar is, maar wel in eerdere uitval op het eiland. Bij een black-out in mei 2013 begon het rond 23.30 uur, draaide de eerste motor rond 01.30 uur en schakelde WEB de wijken daarna geleidelijk terug. Rond 04.00 uur was het meeste hersteld, maar Nort Saliña zat bijna twaalf uur zonder stroom. In oktober 2025 meldde WEB rond 15.20 uur volledig herstel, terwijl meerdere inwoners op sociale media schreven dat zij nog niets hadden. WEB-directeur Roy Silberie noemde toen als oorzaak een technische onbalans in het net, waarna beveiligingen zichzelf uitschakelden.
Daaruit volgt iets praktisch. Een net start niet in één keer op, dat gaat in stukken, en ook Nederlandse netbeheerders oefenen dat. Een hersteld net betekent dus nog niet dat jouw straat erbij zit, en de laatste wijk kan uren later aan de beurt zijn dan de eerste. Zet daarom gevoelige apparaten uit of haal de stekker eruit tot het echt rustig is, zoals Silberie destijds ook aanraadde bij schommelingen, en houd je voorraad en licht binnen handbereik tot het hele traject voorbij is.
Wat dag één dan vraagt
Op basis van deze vier aannames kun je thuis een simpele proef doen. Stel dat vanavond alles tot morgenmiddag uitvalt, ook het dorp naast je. Hoe kom je dan aan nieuws, aan drinkwater en aan warmte, en hoe bereik je de mensen om wie je geeft? Wat je niet kunt beantwoorden, is je eerste klus voor dit weekend. Wil je het grondiger doen, dan helpt de zelftest voor drie dagen en ons stuk over wat een landelijke uitval op Cuba deed. Hopelijk is het licht op Bonaire al weer aan terwijl je dit leest. De vragen blijven hetzelfde.