Cuba zit opnieuw zonder stroom: wat zo’n landelijke uitval doet
In het kort
Op vrijdag 18 september 2026 viel het Cubaanse elektriciteitsnet in zijn geheel uit. Volgens de BBC sprak het Cubaanse energieministerie van een totale ontkoppeling van het net, waardoor miljoenen mensen zonder stroom kwamen te zitten. Netbeheerder UNE meldde dat de storing kort voor 14.00 uur lokale tijd begon, door een fout in het transportnet in combinatie met slecht weer in het midden van het land. Het was dit jaar minstens de zesde gehele of gedeeltelijke uitval.
Inhoudsopgave
Cuba is Nederland niet. De vergelijking gaat mank op alle punten die ertoe doen, want daar spelen verouderde centrales, chronisch brandstoftekort en een Amerikaanse blokkade op olieleveringen een rol. Toch is zo’n gebeurtenis bruikbaar, want ze laat in de goede volgorde zien wat er wegvalt zodra de stroom er langer dan een paar uur uit is. Die volgorde is universeel, ook in een land met een stabiel net.
De volgorde waarin dingen wegvallen
Het licht is het eerste wat je merkt en het minst belangrijke. Daarna gaat het snel. Cv-ketels, warmtepompen en mechanische ventilatie hebben stroom nodig en stoppen direct. De koelkast houdt het nog uren vol als je de deur dichtlaat, de vriezer langer. Wat je in Cuba terugziet is dat drinkwater het echte knelpunt wordt, want waterleidingbedrijven draaien op pompen. Niet voor niets meldde UNE dat de eerste herstelde gebieden juist de omgeving van ziekenhuizen en waterpompstations waren.
Daarna volgt betalen. Pinautomaten en kassasystemen liggen plat, en de meeste winkels kunnen dan niets meer verkopen, ook al staat er genoeg in de schappen. Contant geld is in zo’n situatie geen ouderwetse gewoonte maar het enige wat nog werkt. Vervolgens valt communicatie weg. Zendmasten hebben noodstroom voor een beperkte periode, en zodra die op is wordt mobiel bellen en mobiel internet onbetrouwbaar. De radio blijft het langst overeind, omdat zenders en veiligheidsregio’s daar juist op ingericht zijn. Wij schreven eerder waarom een losse noodradio nog steeds zin heeft naast je telefoon.
Pas als laatste komt wat de meeste mensen als eerste noemen, namelijk eten. Voor drie dagen heeft bijna elk huishouden genoeg in huis. Het probleem is niet de voorraad maar de bereiding, en dat is precies waar veel noodpakketten een gat hebben.
De rekensom voor je eigen huis
Maak het concreet en klein. Loop je woning door en schrijf per voorziening op waar hij van afhankelijk is. Hoeveel water kun je tappen zonder pomp, en hoeveel staat er al klaar. Kun je warm eten maken zonder kookplaat. Hoe lang houdt je telefoon het zonder lader. Waar ligt je zaklamp op dit moment werkelijk.
De Rijksoverheid houdt op Denk Vooruit 72 uur aan als richtlijn, met 3 liter water per persoon per dag. Voor een gezin van vier komt dat neer op 36 liter, en dat is meer dan de meeste mensen denken als ze het niet hebben uitgerekend. In ons stuk over drinkwater voor 72 uur staat hoe je dat praktisch neerzet zonder een kelder vol flessen.
Reken daarnaast je koeling door. Een dichte koelkast houdt zijn inhoud een aantal uren op temperatuur en een volle vriezer een stuk langer, maar die tijd gaat pas in als je hem niet openmaakt. Wat je in welk geval kunt bewaren en wanneer je iets moet weggooien, staat in koelkast en vriezer bij stroomuitval.
Wat wij zouden doen en wat wij zouden laten
Onze voorkeur gaat uit naar lagen boven één slimme oplossing. Een opgeladen powerbank, een zaklamp met reservebatterijen, wat contant geld in kleine coupures en water dat al klaarstaat brengen je verder dan het duurste apparaat in de kast. Een powerstation is nuttig als je vooraf hebt bepaald wat er werkelijk aan moet blijven, en niet als algemene verzekering tegen ongemak. Dat onderscheid maken we in een powerstation bij stroomuitval.
Wat wij zouden laten is de neiging om je op een Cubaans scenario voor te bereiden. Een uitval van dagen door brandstofgebrek is een ander probleem dan een storing van enkele uren in een Nederlandse wijk, en wie zich op het eerste richt koopt meestal spullen die bij het tweede niets toevoegen. De maatregelen die bij beide helpen zijn dezelfde eenvoudige dingen, en die zijn goedkoop.
Tot slot het gesprek dat niets kost. Spreek af waar je elkaar treft als niemand te bellen is, wie de buren van tachtig even nakijkt en waar de sleutel van de meterkast ligt. In een noodplan met je gezin en buren staat hoe je dat in een half uur rondkrijgt. Dat is uiteindelijk het verschil tussen een vervelende avond en een echt probleem, en het staat in geen enkele webshop.