Eerlijk delen en duurdere piekuren: wat het plan van Brainport tegen een vol stroomnet voor jou betekent

Wat er in het Brainportplan staat

Het eerste probleem is volgens het AD dat niemand precies weet waar het net knelt en hoe erg. Netbeheerder Enexis brengt dat de komende weken per deel van het net in kaart, in wat de regio ‘kasboeken’ noemt. Tot die er zijn, werken de bestuurders op gevoel.

De maatregelen zelf verschillen sterk in snelheid. In 2028 wil de regio ongeveer vijf grote locaties met gasgeneratoren bouwen, voor tijdelijk gebruik. In Reusel presenteerde Enexis batterijen die rechtstreeks aan het middenspanningsnet hangen en een paar uur lang duizend huishoudens van stroom kunnen voorzien. Ze blijven daar tot een nieuw verdeelstation klaar is. De grote sprong komt pas op zijn vroegst in 2033, als in het Gelderse Wijchen een nieuw hoogspanningsstation opengaat. Rond 2040 moet er ook in de omgeving van Eindhoven een groot nieuw station staan.

Eerlijk delen gaat in het plan vooral over bedrijven. Sommige bedrijven delen al de opbrengst van hun zonnepanelen of laden hun wagenpark ’s nachts, zodat er overdag ruimte vrijkomt. Wethouder Rik Thijs hoopt dat bedrijven ongebruikte ruimte uit hun contract straks ook aan de gemeenschap afstaan, zodat er toch woningen gebouwd kunnen worden.

Duurdere piekuren komen van het Rijk

Het onderdeel dat jou als huishouden direct raakt, is het tarief voor het gebruik van het net. Nu betaalt iedereen daarvoor hetzelfde vaste bedrag, ongeacht wanneer je stroom gebruikt. Volgens de Rijksoverheid wordt dat vanaf 2028 een variabel tarief, waarbij stroom op piekmomenten duurder is dan op rustige momenten. Het AD noemt 2029 als startjaar. De precieze tijdvakken en bedragen liggen nog niet vast, dus van een concrete rekening is nog geen sprake.

Duidelijk is wel welke uren het drukst zijn. Het AD noemt de momenten waarop massaal auto’s worden opgeladen en warmtepompen, kookplaten en wasmachines aangaan, en dat is vooral de vroege avond. Daar zit ook een punt dat vaak wordt gemist: er is geen tekort aan stroom. De kabels en transformatoren kunnen in die paar uur de vraag niet aan. Buiten die uren is er ruimte genoeg.

Verbruik verschuiven zonder comfort te verliezen

Je hoeft niet te wachten op het nieuwe tarief om je verbruik slimmer te plannen. De apparaten die het meest opleveren, zijn de apparaten die veel vragen en waarvan het moment niet uitmaakt.

• Elektrische auto. Wie thuis laadt, kan het laden bijna altijd na de avondpiek laten starten. De meeste laadpalen en auto’s hebben daar een timer voor.
• Wasmachine, droger en vaatwasser. Met een uitgestelde start draaien ze ’s nachts of midden op de dag, als er zonnestroom is. Dat kost je geen comfort, alleen een andere knop.
• Warmtepomp en boiler. Een boiler kun je laten opwarmen buiten de piek. Een warmtepomp laat je het huis liever iets eerder op temperatuur brengen dan om zes uur ’s avonds op volle kracht te laten draaien.
• Koken. Dat verschuif je niet, en dat hoeft ook niet. Als de grote verbruikers op een ander moment draaien, is de kookplaat het probleem niet.

Hoe zulke kleine stappen in een straat optellen, lees je in ons stuk over pieken en uitval voorkomen als het stroomnet in je gemeente vol zit. Overweeg je een thuisbatterij om stroom op goedkope momenten op te slaan, dan staat in ons stuk over thuisbatterijen en netcongestie wat zo’n batterij oplevert.

Wat dit betekent voor de kans op storingen

Netcongestie gaat in de eerste plaats over nieuwe aansluitingen, niet over stroom die bij jou thuis uitvalt. Toch is een net dat op de grens draait gevoeliger. De batterijen in Reusel zijn er juist om een piek op te vangen. Wat de toezichthouder ACM eerder over maatregelen en storingen zei, lees je in ons stuk over het netcongestiedashboard.

Voor je voorbereiding verandert er daardoor weinig, maar het helpt om te weten waar de zwakke plek zit. Een korte storing in de avondpiek is lastiger dan een storing midden op de dag. Zorg dat je zaklamp, powerbank en noodradio op orde zijn, en dat je weet hoe je verwarming het doet zonder stroom. Het Brainportplan laat zien dat de echte oplossing pas na 2030 komt. Tot die tijd is slimmer gebruik het enige wat iedereen thuis kan bijdragen, en dat scheelt straks ook op de rekening.