Netcongestie en negatieve terugleverprijzen: wat een thuisbatterij je oplevert
In het kort
Negatieve stroomprijzen en een vol stroomnet zijn de nieuwe werkelijkheid. Dat zei Jasper le Mahieu van Vattenfall deze week tegen Change Inc., in een partnerstuk dat zich vooral op bedrijven richt. Zonnepanelen die ooit een prima investering waren, kosten op zonnige dagen soms geld, omdat terugleveren op die momenten niets oplevert of zelfs kost. Zijn advies aan ondernemers is opwek en verbruik slim op elkaar af te stemmen, eventueel met een batterij, maar niet zomaar een batterij te kopen.
Inhoudsopgave
Voor huishoudens met zonnepanelen speelt dezelfde vraag, en over iets meer dan twee maanden wordt hij dringender. Is een thuisbatterij nu een goede koop, voor je energierekening en als reserve bij stroomuitval? Wij zetten de feiten op een rij.
Wat er op 1 januari 2027 verandert
Volgens de Rijksoverheid stopt de salderingsregeling op 1 januari 2027. Tot en met 31 december 2026 mag je de stroom die je in de zomer teruglevert wegstrepen tegen wat je in de winter verbruikt. Daarna kan dat niet meer. Je krijgt voor teruggeleverde stroom een vergoeding van je energieleverancier, en tot 2030 moet die minstens de helft van het kale leveringstarief zijn, de stroomprijs zonder belastingen. Daar staan vaak terugleverkosten van de leverancier tegenover.
De logica draait daarmee om. Stroom die je zelf direct gebruikt, is het meest waard, want daarover betaal je geen belasting en geen leverancierskosten. Stroom die je teruglevert, levert minder op. Op dat gat mikken de verkopers van thuisbatterijen. Sla je overdag je zonnestroom op en gebruik je hem ’s avonds, dan hoef je minder te kopen.
Wat een thuisbatterij doet voor je energierekening
Het Kenniscentrum Duurzaam Leven, voorheen Milieu Centraal, rekent het na en is er nuchter over. Gemiddeld gebruik je zelf ongeveer 30 procent van de stroom die je panelen opwekken. Een gemiddelde thuisbatterij slaat ongeveer 6 kWh op. Op een gemiddelde junidag wekken tien panelen zo’n 15 kWh op, dus de batterij is snel vol en de rest gaat alsnog het net op. Op een gemiddelde decemberdag wekken dezelfde panelen 2,5 kWh op, te weinig om hem te vullen. Een batterij die je in de zomer leegt, kan dus geen zomerse zonnestroom naar de winter brengen. Dat deed het salderen wel.
Het kenniscentrum concludeert dat je een thuisbatterij op dit moment hoogstwaarschijnlijk niet terugverdient met de besparing op je stroomrekening, ook niet de grotere modellen waarmee je met een dynamisch contract op de energiemarkt handelt. Wie vooral wil besparen, kan het geld volgens het kenniscentrum beter in isolatie, ventilatie of een warmtepomp steken. Wie onafhankelijker wil zijn of het een mooie techniek vindt, kan er wel voor kiezen, met de kans dat hij zich niet terugbetaalt.
Er is een goedkopere route naar hetzelfde doel. Heb je een elektrische auto met een eigen laadpaal, laad dan slim op het moment dat de zon schijnt. Volgens het kenniscentrum gaat je zelfverbruik daarmee van 30 naar ruim 50 procent, ongeveer hetzelfde effect als een thuisbatterij, zonder een extra batterij te maken. Hetzelfde geldt kleiner voor de wasmachine en de vaatwasser. Zet ze aan als de panelen draaien.
En bij stroomuitval?
Hier zit het misverstand dat wij het vaakst tegenkomen. Een thuisbatterij is aan het net gekoppeld, net als je zonnepanelen. Valt het net weg, dan moet zo’n installatie loskoppelen, en zonder speciale voorziening heb je dan niets aan de batterij in je meterkast. Netbeheerder Enexis schrijft dat een thuisbatterij alleen tijdens een storing werkt als hij een noodstroomfunctie heeft, vaak met een back-upbox en een aanpassing in de meterkast. Dat schreven we ook in het stuk over thuisbatterij of auto als noodstroom.
Wil je een batterij vooral als reserve bij een storing, dan is een powerstation de eenvoudiger keus. Dat is een losse accu met stopcontacten, die je oplaadt en bij uitval naast de koelkast of de modem zet. Het doet niets voor je energierekening, maar het werkt wel altijd, zonder installateur. Welke typen er zijn en wat je ermee voedt, lees je in het stuk over aggregaat of powerstation.
De opties naast elkaar
| Optie | Energierekening | Bij stroomuitval | Let op |
|---|---|---|---|
| Meer zelf verbruiken (slim laden, apparaten overdag) | Meer zelfverbruik zonder aanschaf | Geen effect | Werkt het best met een elektrische auto en eigen laadpaal |
| Thuisbatterij zonder noodstroomfunctie | Meer zelfverbruik, terugverdienen onzeker | Valt stil met het net | Goed geventileerde plek, geen kast |
| Thuisbatterij met noodstroomfunctie | Zelfde als hierboven | Voedt (een deel van) het huis | Back-upbox en aanpassing in de meterkast nodig |
| Stekkerbatterij | Beperkt meer zelfverbruik | Afhankelijk van het model | Volgens het kenniscentrum brandrisico op een groep met zware apparaten |
| Powerstation | Geen effect | Voedt losse apparaten via een snoer | Zelf opgeladen houden |
Over de stekkerbatterij is het kenniscentrum extra voorzichtig. Omdat de stroom op een groep dan van twee kanten kan komen, kan er meer stroom door de bedrading gaan dan de zekering opmerkt, en dat kan bij zware apparaten op dezelfde groep tot oververhitting leiden. Een installateur sluit een thuisbatterij daarom aan op een eigen groep in de meterkast.
Wat wij zouden doen
Wie zonnepanelen heeft en voor 2027 iets wil doen, begint bij het goedkoopste. Kijk met een P1-meter in je meterkast wanneer je stroom verbruikt, en schuif zoveel mogelijk naar de zonnige uren. Overweeg je daarna toch een thuisbatterij, kies hem dan niet groter dan je avond- en nachtverbruik, zoals het kenniscentrum adviseert, en vraag de installateur of er een noodstroomfunctie in zit. Dat achteraf regelen is lastiger. En wie vooral bang is voor een avond zonder stroom, is met een powerstation en een paar zaklampen voor een fractie van het geld klaar.
Wat het volle stroomnet verder voor je huis betekent, van wachtlijsten tot de kans op storingen, lees je in ons stuk over de aansluitstop in Utrecht.