MijnOverheid en DigiD-site offline door PHP-lek: waarom je papieren back-ups nodig hebt
In het kort
Woensdag 21 oktober haalden overheden, bedrijven en scholen in korte tijd een hele rij websites uit de lucht. De oorzaak waren twee grote lekken in PHP, de programmeertaal waarop volgens de NOS ongeveer zeventig procent van alle websites wereldwijd draait. Volgens de NOS gingen onder meer MijnOverheid.nl, de site van DigiD, de site van de Tweede Kamer, die van het Nationaal Cyber Security Centrum en die van de Autoriteit Persoonsgegevens offline. Niet omdat er was ingebroken, maar uit voorzorg, omdat hackers het lek konden gebruiken om in te breken.
Inhoudsopgave
Iets voor vier uur ’s middags kwam er een beveiligingsupdate. MijnOverheid was volgens de NOS iets na zes uur weer bereikbaar, de DigiD-site rond half negen. Overheid.nl en de site van Meld Misdaad Anoniem waren donderdagochtend nog niet terug. Volgens het NCSC en de PHP Foundation is er geen misbruik van het lek gezien.
Wat er wel en niet uitviel
Eén detail uit de berichtgeving is de moeite waard. Inloggen met DigiD op andere sites bleef de hele dag werken, ook toen de site van DigiD zelf offline was. Wie zijn toeslagen wilde bekijken of bij de zorgverzekeraar wilde inloggen, kon dat dus meestal gewoon. Wat wegviel, was vooral informatie. Overheid.nl, waar je de weg vindt naar instanties en regelingen, was het langst onbereikbaar. Ook de sites van 113 Zelfmoordpreventie en het Centrum Seksueel Geweld lagen volgens de NOS tot laat in de avond plat, en de documenten van ruim honderd gemeenten, provincies en waterschappen waren niet in te zien.
Dat is precies het soort uitval dat je niet aan ziet komen. Je denkt bij een digitale storing aan je bankapp of je inlog, maar het eerste wat je mist, is vaak het telefoonnummer of het adres dat je even wilde opzoeken. Juist bij hulplijnen is dat wrang. Wie die avond de site van 113 zocht, vond een foutmelding. De telefoonlijn bleef wel gewoon werken.
Waarom papier hier geen ouderwetse reflex is
Dit lek is binnen een dag grotendeels gedicht. Maar het laat zien hoe het werkt als veel diensten op dezelfde techniek draaien. Gaat er één ding mis, dan valt er niet één site om maar honderden tegelijk, en dan helpt het niet dat je de ene site door de andere kunt vervangen. Wij zien papieren back-ups daarom niet als wantrouwen tegen het digitale, maar als de reservesleutel onder de mat. Je hebt hem bijna nooit nodig, en als je hem nodig hebt, wil je niet zoeken.
Een papieren back-up is ook geen archief. Je hoeft niet je hele administratie te printen. Het gaat om een paar gegevens die je in een storing snel moet hebben en die je dan nergens kunt opzoeken. Welke kopieën van identiteitsbewijzen, polissen en akten je bewaart en waar, staat in ons stuk over belangrijke papieren in je noodpakket. Hieronder gaat het om het deel dat bij deze uitval het meest gemist werd, de nummers en gegevens die normaal achter een website of een inlog zitten.
Wat je deze week op één vel zet
Pak een A4 en schrijf of print daarop wat je nodig hebt als sites en apps een dag niet werken. Leg het bij je noodpakket of in de map met je papieren, en geef een kopie aan iemand die je vertrouwt.
- Telefoonnummers van instanties die je anders online opzoekt. Bijvoorbeeld de BelastingTelefoon (0800 0543), Meld Misdaad Anoniem (0800 7000) en 113 Zelfmoordpreventie (113 of 0800 0113).
- Het nummer van je huisarts, de huisartsenpost en je apotheek. Veel patiëntportalen werken met DigiD, maar bellen gaat buiten de website om.
- Je zorgverzekeraar met je polisnummer en het telefoonnummer voor spoed in het buitenland, als je reist.
- Een recent medicatieoverzicht. Dat vraag je op bij je apotheek, en zo’n uitdraai is ook handig als je ergens anders terechtkomt.
- Het nummer van je gemeente en van je netbeheerder, plus het landelijke storingsnummer 0800 9009 voor stroom en gas.
- Je klantnummers bij energieleverancier, bank en verzekeraar. Die vraagt een klantenservice als eerste, en je vindt ze anders alleen in een app.
Je BSN hoef je niet apart op te schrijven. Dat staat op je paspoort en je identiteitskaart, en een kopie daarvan bewaar je al als je de tips over papieren hebt gevolgd. Zet op het vel liever geen wachtwoorden of inlogcodes. Een papier dat iemand vindt, mag niet de sleutel tot je DigiD of je bankrekening zijn.
Als het langer duurt dan een dag
Deze keer was de schade beperkt tot een middag en een avond. Wie wil weten wat er gebeurt als ook betalen, internet en stroom tegelijk wegvallen, vindt in ons stuk over een plan voor een digitale crisis wat je met contant geld en een radio regelt. Voor deze week volstaat dat ene vel. Het kost een kwartier, en de volgende keer dat overheid.nl of de site van je zorgverzekeraar een foutmelding geeft, pak je gewoon de map.