Storing in Mill en omliggende dorpen: waarom meerdere dorpen tegelijk uitvallen

Van hoogspanning naar je stopcontact

Stroom legt een lange weg af voordat hij bij je thuis is. Het hoogspanningsnet met de grote masten brengt hem naar een onderstation. Daar wordt de spanning omlaag gebracht naar het middenspanningsnet, meestal 10.000 volt in Nederland. Die kabels liggen onder de grond en lopen langs tientallen transformatorhuisjes, de kleine gebouwtjes die je in elke wijk ziet staan. Pas daar gaat de spanning omlaag naar de 230 volt die uit je stopcontact komt.

Eén middenspanningskabel bedient dus niet één straat maar een hele reeks transformatorhuisjes achter elkaar, en daarmee soms honderden of duizenden adressen. Op het platteland kan zo’n kabel kilometers lang zijn en meerdere dorpen en buurtschappen aan elkaar rijgen. Gaat er ergens op die kabel iets mis, dan valt alles wat erachter hangt in één keer uit. Dat verklaart waarom Mill, Odiliapeel en Wilbertoord tegelijk op zwart gingen.

Waarom het net als ring is aangelegd

Netbeheerders leggen het middenspanningsnet meestal aan als een ring, met ergens een schakelaar die open staat. Normaal krijgt elk huisje stroom van één kant. Gaat er een kabel kapot, dan zoekt de netbeheerder eerst welk stuk het is. Daarna schakelt hij dat stuk los en zet hij het open punt dicht, zodat de huisjes aan beide kanten van de kapotte kabel via de andere kant van de ring weer stroom krijgen.

Daarom zie je bij een grote storing vaak dat de stroom in stappen terugkomt. Eerst gaat een deel van de getroffen adressen weer aan, dan nog een deel, en een klein groepje dicht bij de kapotte plek moet soms langer wachten tot de kabel echt gerepareerd is. Bij de storing in Hedel en Velddriel, waar volgens De Gelderlander op dezelfde dag meer dan duizend huishoudens zonder stroom zaten, was het ruim anderhalf uur voordat alles weer aan was. Dat is voor een middenspanningsstoring een gangbare duur.

Waarom het op het platteland vaak langer duurt

In de stad liggen veel transformatorhuisjes dicht bij elkaar, en een deel ervan kan de netbeheerder op afstand schakelen vanuit een bedrijfsvoeringscentrum. Dan is een groot deel van de klanten soms binnen een paar minuten terug. Op het platteland is dat minder vaak het geval. De afstanden zijn groter, er zijn minder huisjes die op afstand te bedienen zijn, en een monteur moet fysiek naar elk schakelpunt rijden om de ring om te zetten.

Daar komt bij dat het zoeken naar de fout op een lange kabel meer tijd kost. Een kabel van een paar honderd meter in een woonwijk is sneller doorgemeten dan een kabel die over kilometers tussen dorpen loopt. En als er geen tweede verbinding is, omdat het dorp aan het eind van een lijn ligt, kan er niet omgeschakeld worden en wacht je tot de reparatie klaar is.

Netbeheerders werken eraan om meer schakelpunten op afstand bedienbaar te maken, ook buiten de stad. Maar zo’n ombouw gaat huisje voor huisje, en het net is groot. Wie in een buitengebied woont, doet er verstandig aan om op een storing van een paar uur te rekenen in plaats van een paar minuten.

Wat je er zelf mee doet

Je kunt aan het net niets veranderen, maar wel aan hoe je een storing doorkomt. Kijk bij uitval eerst of de buren ook zonder stroom zitten. Is dat zo, dan ligt het niet aan jouw groepenkast en hoef je niets te resetten. Volg daarna de storing via de site of app van de netbeheerder, of via de regionale omroep. Hoe je dat aanpakt, beschreven we in ons stuk over checken hoe lang een storing duurt.

Woon je buiten de bebouwde kom, dan is het de moeite waard om je net iets beter voor te bereiden dan iemand in de stad. Een powerbank die altijd vol is, een radio op batterijen, een zaklamp op een vaste plek en water voor een dag of drie maken van een middag zonder stroom een gewone middag. Wij zouden daar op het platteland ook een koelbox met koelelementen aan toevoegen, omdat een storing daar sneller langer duurt dan de vier uur dat een dichte koelkast het volhoudt.