Nieuwe Europese richtlijnen voor voorbereiding: wat Brussel van jou vraagt
In het kort
Brussel wil dat elk Europees huishouden de eerste drie dagen van een crisis zelf kan overbruggen. Dat bericht ging de afgelopen dagen rond, en het klinkt alsof er een nieuwe verplichting aankomt. Dat is niet zo. De Europese Commissie presenteerde op dinsdag 3 november richtlijnen die vooral gericht zijn aan de nationale overheden, en ze zijn niet bindend. Wat er voor jou thuis in staat, lijkt sterk op wat Denk Vooruit al adviseert. Maar er zitten een paar punten in die het Nederlandse lijstje niet zo noemt.
Inhoudsopgave
Wat de Commissie precies heeft gepresenteerd
Eurocommissaris Hadja Lahbib, verantwoordelijk voor paraatheid en crisisbeheer, stelde de richtlijnen voor op het Europese forum voor civiele bescherming in Brussel. Volgens het persbericht van de Commissie gaan ze over vier onderwerpen. Het eerste is zelfredzaamheid gedurende 72 uur, met noodvoorraden thuis en een tas die je kunt pakken als je weg moet. Daarnaast gaat het om paraatheid in het onderwijs voor jonge kinderen, om plannen die rekening houden met mensen met een beperking en om betere communicatie over risico’s.
De Commissie stelt ook een jaarlijkse Europese dag van de paraatheid voor, elk jaar op 23 oktober, voor het eerst in 2027. Die datum is de verjaardag van het Europese mechanisme voor civiele bescherming, opgericht op 23 oktober 2001. Het idee komt mede van een Europees burgerpanel van 150 mensen dat tussen maart en mei 2026 bijeenkwam en een jaarlijkse paraatheidsweek aanraadde.
Het geheel valt onder de Europese strategie voor paraatheid uit maart 2025. Wat de afzonderlijke Europese landen eerder al aan hun inwoners adviseerden, zetten we op een rij in Europese landen adviseren een noodvoorraad.
Niet verplicht, en vooral bedoeld voor overheden
Het uitgewerkte document over de 72 uur, een werkdocument van de Commissie van 30 oktober, zegt het in de eerste alinea’s. De richtlijnen zijn niet bindend en bedoeld om lidstaten te helpen hun eigen aanpak in te richten, passend bij hoe hun land georganiseerd is. Brussel vraagt dus niets rechtstreeks van jou. Het vraagt landen om hun inwoners helder en praktisch voor te lichten.
Twee keuzes in het document zijn interessant voor wie al bezig is met voorbereiden. De 72 uur is bedoeld als minimum, niet als doel. En de nadruk ligt op in actie komen, meer dan op de precieze termijn. Het document raadt overheden ook aan om in kleine, haalbare stappen te werken en mensen te laten beginnen met wat ze al in huis hebben. Opvallend is dat er nergens een hoeveelheid in staat. Hoeveel liter water of hoeveel blikken eten je per persoon nodig hebt, laat Brussel aan de landen over.
Wat er voor huishoudens in de richtlijnen staat
Het werkdocument geeft wel een lijst met wat een huishouden nodig heeft om de eerste dagen van een ernstige verstoring door te komen. Daarin staan:
- eten dat op kamertemperatuur goed blijft, niet verwarmd hoeft te worden en weinig of geen water nodig heeft;
- water voor drinken, eenvoudig koken en hygiëne;
- een andere manier van verwarmen of koelen, en verlichting;
- medicijnen en EHBO-spullen;
- spullen voor hygiëne en een oplossing voor het toilet en afval;
- een radio op batterijen en volle powerbanks, om nieuws te ontvangen en contact te houden;
- contant geld, ook kleine biljetten en munten, voor als digitaal betalen uitvalt.
Als aanvullende punten noemt het document huisdieren, een noodplan met de dichtstbijzijnde opvangplek en een afspraak hoe je familie bereikt als het mobiele netwerk plat ligt, en een evacuatietas. Die tas moet je volgens de Commissie duidelijk onderscheiden van de voorraad thuis. De voorraad is om thuis te blijven, de tas is om snel weg te kunnen.
Hoe het zich verhoudt tot Denk Vooruit
Het Nederlandse advies is concreter dan het Europese. Op de pagina stel je noodpakket samen noemt Denk Vooruit ongeveer 3 liter water per persoon per dag. Voor drie dagen is dat 9 liter per persoon, voor een gezin van vier dus 36 liter. Hoe je dat thuis neerzet, lees je in drinkwater voor 72 uur. Daarnaast noemt Denk Vooruit lang houdbaar eten, een radio op batterijen, een zaklamp met reservebatterijen, een EHBO-doos, dekens, een fluitje, contant geld, kopieën van je identiteitsbewijs, reservesleutels en eenvoudig gereedschap. Controleer het pakket elk half jaar.
Het werkdocument van de Commissie noemt de Nederlandse campagne zelf als voorbeeld, als Think Ahead van de NCTV. De basis is dus hetzelfde. Wie het Denk Vooruit-lijstje volgt, voldoet ruim aan wat Brussel beschrijft. De Europese lijst legt wel drie accenten die in Nederland minder aandacht krijgen. Ten eerste de scheiding tussen voorraad thuis en een evacuatietas. Ten tweede een oplossing voor het toilet, iets waar weinig mensen aan denken tot de stroom en het water wegvallen; zie ons stuk over een eenvoudig noodtoilet. En ten derde munten en kleine biljetten, zodat je ook kleine bedragen contant kunt betalen. Hoeveel je thuis legt, staat in contant geld in je noodpakket.
Wat je er nu mee doet
Voor je huishouden verandert er niets wettelijks. Wel geven de richtlijnen een duidelijk signaal: overheden in heel Europa gaan de komende jaren meer over voorbereiding communiceren, en vanaf 2027 komt er elk jaar een vast moment voor. Dat is een goede aanleiding om je eigen voorraad na te lopen.
Begin bij wat de Commissie zelf aanraadt: klein en met wat je al hebt. Kijk of je water voor drie dagen hebt, een radio die het zonder stroom doet en een opgeladen powerbank. Spreek met je gezin af waar je elkaar treft als de telefoon niet werkt, zoals in een noodplan met je gezin en buren. Heb je huisdieren, neem die dan mee in je plan met voer en water voor drie dagen. En is het budget krap, dan helpt een noodpakket met weinig geld om stap voor stap op te bouwen.