Waterfilters vliegen de winkel uit: welk type werkt echt in een noodsituatie
In het kort
Bij Dicks Dumpstore in Leeuwarden gaan deze week opeens extra waterfilters over de toonbank, schreef de Leeuwarder Courant vrijdag. Na twee grote stroomstoringen in het noorden binnen twee weken, lege schappen bij Albert Heijn en een overheid die iedereen vraagt om een noodpakket, is dat geen verrassing. Een waterfilter voelt als een tastbare stap.
Inhoudsopgave
Alleen is waterfilter een verzamelnaam voor apparaten die heel verschillende dingen doen. Een filterkan in de koelkast, een rietje voor de wandelaar en een emmer met keramische kaarsen heten allemaal waterfilter, maar wat ze tegenhouden loopt sterk uiteen. Wie er nu een koopt voor het noodpakket, wil weten wat hij krijgt.
Waar een filter wel en niet tegen helpt
De maat die ertoe doet, is de poriegrootte, en die staat op een goed filter op de verpakking. De Amerikaanse gezondheidsdienst CDC deelt draagbare filters zo in. Een filter met een absolute poriegrootte van 1 micron of kleiner houdt parasieten tegen, maar niet alle bacteriën. Bij 0,3 micron of kleiner gaan ook bacteriën eruit. Virussen zijn zo klein dat ze door de meeste gewone filters heen gaan. Die haal je weg met een aparte ontsmetting, zoals tabletten, of met een filter dat daar uitdrukkelijk voor gemaakt is.
Wat geen enkel draagbaar filter goed oplost, is chemische vervuiling. Een filter met actieve kool haalt een deel van de smaak en geur weg, maar water uit een sloot naast een akker of een ondergelopen kelder wordt er niet schoon van.
De soorten naast elkaar
| Soort | Hoe het werkt | Sterk in | Let op |
|---|---|---|---|
| Filterkan met actieve kool | Water zakt door een patroon in een kan | Smaak en kalk van kraanwater | Geen noodfilter, houdt ziekteverwekkers niet betrouwbaar tegen |
| Rietje of knijpfilter | Je zuigt of knijpt water door holle vezels | Licht, goedkoop, snel per persoon | Kleine hoeveelheden tegelijk, meestal niet tegen virussen |
| Zwaartekrachtfilter | Een zak of emmer hangt boven een opvangbak | Grote hoeveelheden voor een heel gezin, zonder pompen | Neemt meer ruimte in, duurt langer |
| Pompfilter | Je pompt water met de hand door een patroon | Snel, ook uit ondiep water | Mechaniek kan kapot, onderhoud nodig |
| Keramisch filter | Water zakt door een keramische kaars | Lang mee, schoon te borstelen | Breekbaar, vaak traag |
| Ultrafiltratie of filter met virusclaim | Veel fijnere poriën dan een gewoon filter | Ook virussen, volgens de fabrikant | Duurder, controleer waarop de claim is getest |
Voor een huishouden in Nederland is een zwaartekrachtfilter of een knijpfilter met een poriegrootte van 0,1 tot 0,3 micron de meest praktische keuze. Je hebt er geen stroom voor nodig, ze zijn licht en ze doen wat je bij troebel of verdacht water het eerst nodig hebt. Wil je ook virussen uitsluiten, combineer het filter dan met tabletten. Dat advies geeft de CDC ook. Eerst filteren en daarna ontsmetten werkt beter dan andersom.
De filterkan uit de keuken telt niet mee. Die is gemaakt voor kraanwater dat al veilig is.
Wat bijna niemand over het bewaren weet
Een filter met holle vezels, zoals de meeste knijp- en rietjesfilters, heeft een zwakke plek. Na het eerste gebruik blijft er altijd water in de vezels achter. Bevriest dat water, dan kunnen de vezels scheuren, en een kapot filter ziet er precies hetzelfde uit als een heel filter. Fabrikant Sawyer zegt daarom in zijn veelgestelde vragen dat je een filter vervangt als je vermoedt dat het bevroren is geweest.
Voor een noodpakket is dat een belangrijk punt. Veel mensen bewaren hun noodspullen in de schuur, de garage of de auto, en daar kan het in de winter vriezen. Leg een gebruikt waterfilter dus binnen, op een plek die vorstvrij blijft. Een nieuw filter dat nog nooit nat is geweest, heeft daar geen last van. Wie het filter eenmaal heeft uitgeprobeerd, en dat raden we aan, moet het daarna dus goed weten te bewaren.
Eerst een voorraad, dan een filter
Een filter is een mooie aanvulling, maar in Nederland zelden het eerste dat je nodig hebt. Valt de stroom uit, dan blijft het water meestal gewoon uit de kraan komen. Is er een kookadvies, dan kun je water koken of flessen gebruiken. Daarom begint het advies van de overheid met een voorraad flessen water. Hoeveel water je in huis haalt en hoe lang het goed blijft, staat in ons stuk over water in huis bewaren.
Een filter wordt pas echt nuttig als die voorraad op is en je water moet gebruiken uit een regenton, een sloot of een andere bron die je niet vertrouwt. Hoe filteren zich dan verhoudt tot koken en tabletten, zetten we op een rij in ons stuk over water drinkbaar maken in nood.
Een waterfilter koop je bij een outdoor- of kampeerwinkel, een dumpstore of online. Wij zouden in de winkel vooral op drie dingen letten. De poriegrootte, liefst 0,1 tot 0,3 micron. Hoeveel liter het filter volgens de fabrikant kan zuiveren voordat het op is. En of er een duidelijke handleiding bij zit die je leest voordat je hem nodig hebt.