Netcongestie geen obstakel voor de warmtepomp: wat het nieuwe onderzoek zegt
In het kort
Wie in een gebied met een vol stroomnet woont, vraagt zich misschien af of een warmtepomp nog wel kan. Volgens nieuw onderzoek van CE Delft in opdracht van Natuur & Milieu is het antwoord voor de meeste huishoudens ja. Vakblad Warmtepompen meldde op 4 oktober dat netcongestie volgens de onderzoekers geen obstakel is om woningen van het gas te halen. Dat is goed nieuws voor wie twijfelt. Maar het roept ook een andere vraag op, die op deze site meer voor de hand ligt. Wat gebeurt er met je verwarming als de stroom wegvalt?
Inhoudsopgave
Wat het onderzoek zegt
Het rapport heet Ruimte voor woningverduurzaming op het volle stroomnet en verscheen op 30 september 2026. Natuur & Milieu vat de uitkomst samen op haar eigen site. De kern is dat een warmtepomp in de meeste bestaande woningen gewoon past binnen de huidige aansluiting, ook als dat een kleine eenfaseaansluiting is.
Wordt het drukker op die aansluiting, bijvoorbeeld als er naast een warmtepomp ook een laadpaal voor een elektrische auto komt, dan is slimme sturing nodig. Die zorgt ervoor dat niet alles tegelijk vol vermogen trekt. Volgens de onderzoekers kunnen slim aangestuurde warmtepompen en meer warmtenetten bovendien de pieken in de stroomvraag verlagen, en juist die pieken veroorzaken netcongestie.
Natuur & Milieu wil dat de overheid dit helder communiceert. De zorg is dat mensen in regio’s met netcongestie anders in de wachtstand gaan, omdat ze denken dat een warmtepomp toch niet lukt. Volgens energie-expert Peter de Jong wordt er “veel nadruk gelegd op het probleem van netcongestie en nog onvoldoende op wat er wel kan”.
Wat dat betekent als je twijfelt
Netcongestie gaat vooral over nieuwe of zwaardere aansluitingen. In de hele provincie Utrecht staan nieuwe aansluitingen bijvoorbeeld op een wachtlijst, zoals we eerder schreven in ons stuk over het volle stroomnet in Utrecht. Volgens het onderzoek hoeft een gewoon huishouden met een warmtepomp meestal geen zwaardere aansluiting aan te vragen. Daarmee valt een van de grootste zorgen weg.
Twijfel je, laat een installateur dan eerst kijken naar je huidige aansluiting en wat je er al op hebt draaien. Zit er een laadpaal, inductiekookplaat en misschien later een thuisbatterij op, vraag dan expliciet naar slimme sturing. Natuur & Milieu pleit er zelfs voor om slim aangestuurde warmtepompen de standaard te maken voor de ISDE-subsidie. Of dat er komt, is nog niet bekend.
Wat het onderzoek niet zegt, is dat het net nooit uitvalt. Netcongestie en stroomstoringen zijn twee verschillende dingen. Een vol net betekent dat er geen ruimte is voor extra aansluitingen. Een storing komt meestal door een kapotte kabel, graafwerk of een defect in een verdeelstation. Dat laatste blijft gebeuren, met of zonder warmtepomp.
Wat er bij een stroomstoring met je verwarming gebeurt
Een warmtepomp draait op stroom. Valt de stroom weg, dan stopt hij direct. Dat geldt voor een volledig elektrische warmtepomp en ook voor een hybride warmtepomp. Bij een hybride systeem doet de cv-ketel het zware werk op koude dagen, maar ook die ketel heeft stroom nodig voor de pomp, de ontsteking en de regeling. Een moderne cv-ketel valt bij een storing dus net zo goed uit, zoals we beschreven bij de storing in Zoetermeer.
Het verschil met gas is daarmee kleiner dan veel mensen denken. In beide gevallen wordt het in huis langzaam kouder. Hoe snel dat gaat, hangt af van de isolatie, het weer en het soort afgifte. Een goed geïsoleerd huis met vloerverwarming houdt de warmte meestal langer vast dan een slecht geïsoleerd huis met radiatoren, omdat de vloer zelf warmte opslaat. Wie een warmtepomp neemt, isoleert vaak eerst, en dat is bij een storing in je voordeel.
Een paar dingen om te weten als je een warmtepomp hebt.
- Na een storing start de warmtepomp meestal vanzelf weer op. Sommige modellen geven een foutmelding en moeten handmatig gereset worden. Kijk in de handleiding hoe dat bij jouw toestel gaat.
- Het boilervat met warm water blijft nog een tijd warm, ook zonder stroom. Zuinig douchen rekt dat op.
- In de winter kan een buitenunit bij een lange storing bevriezen als er water in leidingen buiten staat. Volg wat de installateur daarover adviseert, en draai niet zelf aan de installatie.
- Een powerstation is meestal te licht om een warmtepomp te laten draaien. Wil je dat echt, dan heb je een installatie nodig die door een installateur is aangelegd.
Warm blijven als het lang duurt
Voor een korte storing van een paar uur hoef je weinig te doen. Houd deuren en gordijnen dicht, blijf in één kamer en trek een extra trui aan. Duurt het langer, dan kom je bij dezelfde maatregelen uit als iemand met een cv-ketel. Dekens, slaapzakken, warme kleding en warme dranken uit een thermoskan of van een kookstel. Wat werkt en wat gevaarlijk is, zoals een barbecue binnen of een gaskachel zonder ventilatie, staat in ons artikel over warm blijven zonder stroom.
De conclusie is dubbel. Wie twijfelt over een warmtepomp vanwege het volle stroomnet, kan volgens dit onderzoek meestal gewoon door. En wie een warmtepomp heeft of neemt, is bij een storing niet slechter af dan met een cv-ketel. In beide gevallen is het je eigen voorbereiding die bepaalt hoe koud het wordt.