Koken zonder stroom: gasbrander, kooktoestel of hooikist naast elkaar

Die laatste is geen brander en kookt dus niets aan de kook. Juist daarom hoort hij in dit rijtje. Wie de hooikist als aanvulling op een van de andere twee gebruikt, haalt meer maaltijden uit hetzelfde busje gas.

De drie opties op dezelfde punten

	Tafelgasbrander	Campingkooktoestel	Hooikist
Brandstof	Butaanbusje dat je aan de zijkant inklikt	Schroefgasbusje of spiritus	Geen, alleen de warmte die al in de pan zit
Sterk in	Stabiel staan, regelbaar vuur, grote pannen	Klein, licht, past in een rugzak of noodpakket	Lang doorgaren zonder toezicht, niets brandt aan
Zwak in	Butaan levert minder bij kou	Kleine pannen, wiebelt sneller	Kan niet zelf verwarmen, alles moet eerst koken
Geschikt voor	Koffie, soep, pasta, alles wat je normaal ook kookt	Water koken voor thee, droogmaaltijden en flesvoeding	Rijst, peulvruchten, stoofpot, soep en havermout
Binnen gebruiken	Alleen bij een open raam en nooit onbewaakt	Alleen bij een open raam en nooit onbewaakt	Ja, er brandt niets

Wie al een gourmetstel of fonduebrander heeft, bezit vaak al een tafelgasbrander zonder het te weten. Dat is voor de meeste huishoudens ook de verstandigste basis, omdat je er gewoon een gewone pan op zet. Het campingkooktoestel is eerder de keuze voor wie weinig ruimte heeft, of wie het noodpakket ook mee wil kunnen nemen als je het huis uit moet. Over de soorten branders en de hoeveelheid brandstof per dag schreven we eerder een uitgebreid stuk over welke brander je kiest en hoeveel brandstof je nodig hebt.

Waarom de hooikist je gas laat meegaan

Een hooikist werkt met isolatie. Je brengt het gerecht op het vuur aan de kook, laat het kort doorkoken en zet de pan met deksel direct in een goed geïsoleerde bak. Vroeger was dat een kist met hooi, nu gebruiken mensen een koelbox met dekens of een slaapzak. De warmte blijft in de pan en het eten gaart rustig verder zonder dat er nog iets brandt.

De vuistregel die je overal tegenkomt is eenvoudig. Neem de normale kooktijd en tel daar ongeveer een derde bij op. Rijst die normaal twintig minuten kookt, staat dus na een paar minuten op het vuur ongeveer een half uur in de kist. Bij peulvruchten, havermout of een stoofpot gaat dat net zo.

Het voordeel bij stroomuitval is groter dan in een gewone week. Op een tafelbrander is het niet het aan de kook brengen dat het meeste gas kost, maar het lang laten pruttelen. Dat deel neemt de hooikist over. Je busje gaat daardoor langer mee en de brander staat minder lang aan in een huis waar je al met de ramen op een kier zit. Dat laatste vinden wij misschien nog wel het belangrijkste.

Er zit één grens aan. Haal je het eten na uren uit de kist en is het lauw geworden, warm het dan opnieuw goed door voordat je het eet. Eten dat lang rond lichaamstemperatuur staat, is precies waar je het in een noodsituatie niet op wilt laten aankomen.

Veilig koken als het licht uit is

Elke vlam verbruikt zuurstof en maakt koolmonoxide, en dat gas ruik je niet. De brandweer is daar in haar infoblad over barbecueën heel duidelijk over. Een houtskoolbarbecue hoort buiten, ook als het regent en ook als je denkt dat een open deur genoeg is. Voor een gasbrander binnen geldt dat je ventileert met een open raam en er altijd bij blijft.

Een paar dingen die in het donker vaker misgaan dan overdag.

• Zet de brander op een vlakke, stevige ondergrond, niet op een tafelkleed dat je kunt meetrekken.
• Wissel een gasbusje buiten of bij een open raam, en nooit terwijl er ergens anders een kaars brandt.
• Gebruik een hoofdlamp in plaats van een kaars naast het fornuis, zodat je beide handen vrij hebt.
• Hang een koolmonoxidemelder op batterijen in de ruimte waar je kookt.

Een hooikist kent die risico’s niet, en dat maakt hem extra prettig als er kinderen of huisdieren door de kamer lopen.

Benodigdheden en waar je ze haalt

Alles hieronder ligt bij een bouwmarkt, een kampeerwinkel of de grotere supermarkt, en een deel heb je waarschijnlijk al in huis.

• Een tafelgasbrander of een campingkooktoestel, met een reserve aan busjes die bij jouw toestel passen
• Een pan met een goed sluitend deksel die op de brander past
• Lucifers of een aansteker in een afgesloten zakje
• Een koelbox, wasmand of stevige doos voor de hooikist
• Twee oude dekens, een slaapzak of een paar kussens om de pan in te pakken
• Een koolmonoxidemelder op batterijen
• Een hoofdlamp met reservebatterijen

Probeer de hooikist een keer op een gewone avond met een pan rijst. Dan weet je hoe lang jouw versie de warmte vasthoudt, en dat is in een noodsituatie meer waard dan elke vuistregel. Welk eten je bewaart dat je zonder kookplaat kunt eten, lees je in ons stuk over eten dat lang goed blijft.