Hybride dreiging en sabotage: wat het betekent voor je voorbereiding thuis

Het korte antwoord is geruststellend. De basisvoorbereiding die je voor een gewone stroomstoring treft, dekt het meeste al af. Wat hybride dreiging wel verandert, is dat verstoringen tegelijk kunnen komen en dat je de informatie eromheen minder makkelijk kunt vertrouwen.

Wat er deze week speelt

De Telegraaf meldde dinsdag dat de Kamer een duidelijker plan wil na zorgen over een schaduwoorlog op Europees grondgebied. Een voorstel van VVD-Kamerlid De Groot kreeg steun van een ruime meerderheid. Het moet ervoor zorgen dat Nederland en zijn bondgenoten sneller en voorspelbaarder reageren op sabotage, en dat zulke acties beter aan een dader kunnen worden toegeschreven.

Defensie-expert Ko Colijn schreef vorige week in zijn rubriek op NU.nl dat Poetin met sabotageacties in West-Europa de vlucht naar voren kiest. Hij noemt Rusland eerder een kat in het nauw dan een land dat een grote oorlog wint, maar wel een gevaarlijke. Dat is precies de toon die wij ook voor thuis aanhouden. Geen paniek, wel serieus nemen.

Welke scenario’s de overheid zelf noemt

Op Denk Vooruit, de voorlichtingssite van de Rijksoverheid en de NCTV, staat een aparte pagina over internationale spanningen. Daar wordt niet over tanks gesproken, maar over een combinatie van grote cyberaanvallen, valse informatie, storingen bij het elektronisch betalen en uitval van drinkwater. Dat is de kern van hybride dreiging. Geen enkele verstoring is op zichzelf nieuw, maar ze kunnen samenvallen.

Daarom is het nuttig om je voorbereiding scenario voor scenario langs te lopen.

Scenario	Wat thuis wegvalt	Wat de basis al afdekt	Waar het vaak nog misgaat
Stroomuitval	Licht, koelkast, cv-ketel, wifi	Zaklamp, powerbank, houdbaar eten	Powerbank die al maanden leeg in een la ligt
Internet en telefonie plat	Nieuws, appen, 112 bellen via een app	Radio op batterijen	Niemand weet de juiste regionale zender
Betalen werkt niet	Pinnen, betalen met je telefoon	Een voorraad thuis voor drie dagen	Geen contant geld in huis, of alleen grote biljetten
Geen drinkwater	Kraanwater, wc doorspoelen	Flessen water	Geen emmer of jerrycan om nooddrinkwater op te halen
Valse informatie	Vertrouwen in berichten op sociale media	Weinig, dit wordt meestal vergeten	Geen vaste bron afgesproken in huis

Wie de eerste vier rijen voor elkaar heeft, staat er beter voor dan de meeste Nederlanders. Over wat er in een basispakket hoort schreven we al uitgebreid in onze noodpakketchecklist. Het verschil zit in de laatste kolom. Juist die kleine dingen vallen weg als je alles los van elkaar voorbereidt.

Waarom de combinatie het verschil maakt

Bij een gewone storing valt één ding uit en werkt de rest. Je pint bij de supermarkt verderop, je leest het nieuws op je telefoon, je belt de netbeheerder. Een sabotageactie of grote cyberaanval kan juist meerdere systemen tegelijk raken. Dan helpt het niet dat je een powerbank hebt als je nergens kunt nalezen wat er aan de hand is, en heb je weinig aan een voorraad pasta als het water niet loopt.

Twee dingen verdienen daarom meer aandacht dan ze meestal krijgen. Het eerste is contant geld. Hoeveel en in welke biljetten lees je in ons stuk over contant geld in je noodpakket. Het tweede is informatie die niet van internet afhangt. Een radio op batterijen of een slinger, afgestemd op de regionale omroep, is in alle vijf de scenario’s bruikbaar.

Het onderdeel dat bijna iedereen vergeet

Valse informatie is het lastigste scenario, omdat je er geen spullen voor kunt kopen. Bij een echte crisis gaan er snel berichten rond over lege winkels, vergiftigd water of evacuaties die niet kloppen. Wie dan niet weet waar betrouwbare informatie vandaan komt, gaat op het gerucht af.

Spreek daarom in huis af welke bronnen jullie volgen. Dat is de regionale omroep op de radio, een NL-Alert op je telefoon, de site van je veiligheidsregio en de Rijksoverheid. Wat via een doorgestuurd bericht binnenkomt, check je eerst daar. Het klinkt klein, maar het voorkomt dat je onnodig de straat op gaat of water weggooit dat gewoon goed is. In ons stuk over een communicatieplan zonder internet staat hoe je dat met je gezin regelt.

Nuchter blijven

Niemand weet of er in Nederland iets gaat gebeuren, en het is niet onze rol om dat te voorspellen. Wat wel vaststaat, is dat de voorbereiding voor een stroomstoring en die voor hybride dreiging grotendeels dezelfde is. Wie het noodpakket op orde heeft, wat contant geld in huis heeft, een radio heeft die zonder stroom werkt en weet welke bron hij vertrouwt, hoeft van het woord hybride oorlog niet wakker te liggen. Wil je weten of je drie dagen redt, doe dan eens de zelftest voor drie dagen zonder stroom.