Gps verstoord boven Nederland: wat merk jij ervan en wat leg je klaar
In het kort
Boven Nederland raakten vliegtuigen hun gps kwijt. Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat bevestigt dat zeker zeven toestellen in het luchtruim rond Schiphol last hadden van een verstoord signaal; volgens NRC meldden tientallen vliegtuigen problemen. Sommige konden hun positie tijdelijk niet doorgeven aan de verkeersleiding. Er gebeurden geen ongelukken, en de veiligheid was volgens het ministerie niet in gevaar, meldt de NOS. De Rijksinspectie Digitale Infrastructuur onderzoekt de zaak. Het gaat waarschijnlijk om jamming: het bewust overstemmen van satellietsignalen.
Inhoudsopgave

De logische vraag voor thuis is of dit ook je telefoon of je autonavigatie kan raken, en wat je klaarlegt voor het geval dat gebeurt. Een nuchter antwoord, zonder paniek.
Wat er gebeurde en waarom het uitzonderlijk is
Volgens een data-analist die NRC sprak, kwam de verstoring waarschijnlijk uit een gebied ten noorden van Texel. Op dat moment voeren daar zes schepen onder Russische vlag. Er zijn sterke aanwijzingen voor Russische betrokkenheid, maar bevestigd is dat niet. Defensie-expert Peter Wijninga van het HCSS verwacht dat de dader niet precies te achterhalen is, en ziet het als een vorm van hybride oorlogsvoering die angst en verwarring moet zaaien. Luchtvaartexpert Joris Melkert van de TU Delft zegt in de NOS dat jamming aan de oostflank van het NAVO-gebied veel voorkomt, maar in Nederland zeer uitzonderlijk is. Vier maanden eerder gebeurde iets vergelijkbaars boven de Noordzee.
Vliegtuigen hebben back-upsystemen en piloten trainen op gps-uitval. Daarom bleef het bij een verstoring. Voor jou op de grond is de vraag een andere: hoe ver reikt zo’n stoorsignaal naar beneden?
Merk je er op de grond iets van?
Over dit incident zijn geen meldingen van problemen met telefoons of autonavigatie in Nederland bekend. Dat past bij hoe jamming werkt. Een stoorzender op zee of op een schip bereikt een vliegtuig op kruishoogte veel makkelijker dan een auto op de snelweg, omdat het signaal op lage hoogte sneller wordt afgeschermd door de kromming van de aarde, gebouwen en bomen. In Polen, waar het al lang speelt, ligt volgens Euronews vooral het luchtruim op kruishoogte binnen bereik van stoorsystemen uit de regio Kaliningrad.
Dat het op de grond wel kan, laat datzelfde Polen ook zien. In de zomer van 2026 waren er rond de Oostzeekust op een groot deel van de dagen langdurige storingen. Gebruikers van kaartapps zagen een verkeerde positie, verloren het signaal of kregen geen route berekend, en de locatie van deelfietsen en deelsteps klopte niet. Euronews baseert zich daarbij op metingen van het Poolse Instituut voor Telecommunicatie.
Daarbij helpt het om te weten dat je telefoon voor je locatie niet alleen gps gebruikt. Hij kijkt ook naar wifi-netwerken en zendmasten in de buurt. Valt gps weg, dan weet je telefoon in een stad vaak nog grofweg waar je bent, maar navigeren op de meter nauwkeurig lukt dan slecht. In een auto met ingebouwde navigatie en op een buitenweg zonder wifi merk je een storing eerder.
Wat je klaarlegt
Het Poolse Instituut voor Telecommunicatie geeft een eenvoudig advies: vertrouw niet alleen op je telefoon en download offline kaarten. Dat sluit aan bij wat in een goed noodpakket hoort. Een gps-storing komt zelden alleen in een crisisscenario; als stroom, mobiel netwerk of internet ook wegvallen, heb je aan een kaartapp sowieso weinig. Drie dingen helpen dan.
- Een papieren kaart van je eigen regio. Een gewone wegenkaart of fietskaart, met daarop de plekken die je in een noodsituatie nodig hebt: het ziekenhuis, je huisarts, het noodsteunpunt van je gemeente en het adres waar je met je gezin afspreekt. Hoe je dat steunpunt vindt, lees je in ons stuk over de noodsteunpuntenkaart.
- Offline kaarten op je telefoon. Zowel Google Maps als andere kaartapps kunnen een gebied opslaan zodat het zonder internet werkt. Bij een gps-storing laat de kaart je positie dan misschien niet goed zien, maar je kunt wel zelf zoeken waar je bent.
- Een route die je kent zonder scherm. Rijd of fiets eens zonder navigatie naar je afgesproken verzamelplek. Wie de weg kent, heeft bij uitval niets nodig.
Die papieren kaart is ook nuttig als je onderweg strandt. In ons stuk over wat je op je werk of in de auto bij de hand wilt hebben staat wat er verder in de auto past.
Waarom dit bij een bredere voorbereiding hoort
Gps is meer dan navigatie. De Finse toezichthouder Traficom wijst erop dat de plaats- en tijdgegevens van satellietnavigatie ook worden gebruikt in vervoer, het betalingsverkeer en energie- en telecomnetwerken. Daardoor past een storing goed in hybride dreiging: hij raakt veel systemen tegelijk. Wat die dreiging betekent voor je voorbereiding thuis, lees je in ons stuk over hybride dreiging en sabotage. En wie zijn telefoon zo inricht dat hij ook zonder netwerk iets waard is, vindt tips in ons stuk over je digitale noodpakket.
De nuchtere samenvatting is dat je thuis waarschijnlijk niets van deze storing merkte. Maar een papieren kaart in je noodpakket kost weinig, en hij werkt altijd.