Datacenters vragen een derde van de stroom aan: merk jij dat thuis?
In het kort
Bijna een derde van al het vermogen dat bedrijven bij de netbeheerders hebben aangevraagd en waarvoor ze op de wachtlijst staan, komt van datacenters. Dat bleek donderdag uit cijfers die netbeheerders aan Nieuwsuur gaven, meldde de NOS. Het gaat om 15 gigawatt. Volgens de NOS is dat genoeg om zo’n 15 miljoen huishoudens aan te sluiten, terwijl Nederland er 8,5 miljoen heeft.
Inhoudsopgave
Zulke getallen roepen bij veel mensen dezelfde vraag op. Als datacenters zoveel stroom willen, is er dan straks minder voor mij, en valt bij mij thuis vaker de stroom uit? Het korte antwoord is nee, maar je merkt het wel. Alleen op een andere plek dan je zou verwachten.
Wat de cijfers wel en niet zeggen
De wachtlijst gaat over nieuwe en zwaardere aansluitingen, vooral van bedrijven. Volgens de NOS groeide het aantal wachtenden in de eerste helft van dit jaar naar bijna 15.500. Er staan in Nederland nu bijna 200 grote en zo’n 300 kleinere datacenters, en er worden er nog ongeveer 200 verwacht.
Een aanvraag is nog geen verbruik. De branchevereniging van datacenters zegt tegen de NOS dat het getal van 15 gigawatt een vertekend beeld geeft, omdat bedrijven vroeg en ruim aanvragen. Wie weet dat hij misschien tien jaar moet wachten, vraagt liever te veel dan te weinig. Joris de Groot van netbeheerder Alliander vatte het tegenover Nieuwsuur kort samen. “Niet alles kan overal.”
Voor huishoudens betekent een wachtlijst iets anders dan het klinkt. Je bestaande aansluiting thuis staat niet op die lijst en krijgt niet minder stroom omdat er elders een datacenter op wacht. Het tekort zit in transportcapaciteit, niet in de hoeveelheid stroom die er is. Dat verschil legden we eerder uit in ons stuk over de aansluitstop in Utrecht.
Waar je het thuis wel merkt
De plek waar datacenters en de rest van de wachtlijst bij jou binnenkomen, is je energierekening. De NOS schrijft dat netbeheerders de kosten om het stroomnet uit te breiden ramen op ruim 200 miljard euro tot 2040, en dat huishoudens dat de komende jaren gaan terugzien in hogere rekeningen. Die beweging is al begonnen. Volgens de ACM betaalt een gemiddeld huishouden in 2026 ongeveer 25 euro per jaar meer aan nettarieven voor gas en stroom dan in 2025.
Die kosten worden over alle aansluitingen verdeeld, ook over de jouwe. Hoe zwaarder grote verbruikers het net laten verzwaren, hoe groter de rekening die uiteindelijk ook bij huishoudens landt. Dat maakt de discussie over welke datacenters er nog bij mogen geen ver-van-je-bedverhaal.
Een tweede plek is je buurt. Waar het net vol zit, kunnen nieuwe woningen, scholen of winkels moeilijker of later worden aangesloten, en wordt er vaker gegraven om kabels te verzwaren. Wat je van zulke werkzaamheden thuis merkt, inclusief geplande onderbrekingen, lees je in ons stuk over de straat open voor een zwaarder stroomnet.
En de kans op een storing bij jou?
De stroomstoringen die huishoudens echt raken, beginnen bijna altijd dichtbij. Een kabel die bij graafwerk wordt geraakt, een oude verbinding in de grond die het begeeft, een defect in een station dat een wijk voedt. Daar verandert een wachtlijst voor datacenters niets aan. Hoe vaak de stroom bij een gemiddeld huishouden uitvalt en waarom dat getal veel ellende verbergt, zetten we op een rij in hoe groot de kans op uitval echt is.
Netbeheerders voorkomen een overbelast net juist door nee te zeggen tegen nieuwe grote aansluitingen. De wachtlijst is dus eerder een teken dat het systeem zichzelf beschermt dan een voorbode van uitval in je straat. Het kabinet onderzoekt volgens de NOS hoe het op korte termijn steviger kan sturen op wie de schaarse ruimte en stroom krijgt.
Wat dit betekent voor je voorbereiding
Eerlijk gezegd weinig, en dat is ook een antwoord. Wie een noodpakket heeft liggen en weet wat hij doet als het licht uitgaat, hoeft daar door dit nieuws niets aan te veranderen. Wie dat nog niet heeft, heeft er geen datacenter voor nodig om ermee te beginnen. Deze week zaten er bij storingen in onder meer Groningen, Tiel en Alkmaar weer flink wat huishoudens een paar uur zonder stroom. Zulke storingen gebeuren met of zonder wachtlijst.
Wat het nieuws wel laat zien, is dat de kosten van het stroomnet de komende jaren een groter deel van je rekening worden. Daar kun je je op voorbereiden zoals op elke vaste last die stijgt. Voor het noodpakket zelf blijft ons advies hetzelfde. Begin met de basis uit de eerste vijf dingen voor je noodpakket en breid uit als dat staat.