Nederland slecht voorbereid op oorlogsdreiging: wat je zelf nuchter regelt
In het kort
Geen luchtafweer van betekenis, geen bruikbare schuilkelders en geen nationaal plan voor de hulpdiensten. Dat is in het kort wat EenVandaag op 19 oktober 2026 optekende uit de mond van drie deskundigen. Defensiespecialist Patrick Bolder wijst erop dat Nederland de helft van zijn afweersystemen aan Oekraïne heeft gegeven en dat de nieuwe pas over vier jaar komen. Historicus Kees van Leeuwen laat zien dat oude bunkers zoals die onder metrostation Weesperplein hun installaties kwijt zijn. En Marcel Dokter van de Vereniging van Brandweervrijwilligers vindt het wrang dat de overheid burgers oproept zich voor te bereiden, terwijl ze dat zelf niet doet.
Inhoudsopgave
Dat is een stevige boodschap, en het is goed dat hij gebracht wordt. Maar wie thuis op de bank zit, kan geen luchtafweer kopen en geen bunker onderhouden. De vraag is dus wat je wel zelf in de hand hebt. Het antwoord is minder spectaculair dan het nieuws, en juist daardoor bruikbaar.
Wat dit nieuws betekent voor jou thuis
De kritiek van de deskundigen gaat over wat de overheid regelt bij een aanval. Voor jou thuis verandert er weinig aan de kern van het advies. Op Denk vooruit, de voorlichtingssite van de overheid, staat bij internationale spanningen niet in de eerste plaats een raketaanval, maar een combinatie van verstoringen. Grote cyberaanvallen, valse informatie, betalen dat niet werkt en drinkwater dat uitvalt. Dat zijn dezelfde dingen waar je je voor een lange stroomstoring op voorbereidt.
Het verschil met een gewone storing is dat zulke verstoringen tegelijk kunnen komen. Hoe dat uitpakt per scenario, zetten we op een rij in ons stuk over hybride dreiging en sabotage. Hier gaat het om drie dingen die volgens de cijfers het vaakst ontbreken, en die je deze week zonder veel moeite regelt.
Eén, zorg dat een waarschuwing je echt bereikt
Als er in Nederland iets gebeurt, hoor je volgens Denk vooruit het luchtalarm en krijg je een NL-Alert op je mobiel. Die twee hebben elk een zwakke plek. NL-Alert bereikt niet iedereen. Radar schreef in mei 2026, op basis van cijfers van het ministerie van Justitie en Veiligheid, dat zo’n 8 procent van de bevolking de berichten niet ontvangt. Dat zijn ongeveer 1,2 miljoen mensen, vaak ouderen zonder geschikte smartphone of mensen bij de grens. Ook een lege telefoon of een toestel dat alleen op wifi zit, krijgt niets binnen.
Het luchtalarm zelf leek een tijd te verdwijnen. Het kabinet wilde de sirenes in 2028 uitzetten, maar kwam daarop terug toen Defensie aanbood mee te betalen aan een nieuw netwerk. Tot dat netwerk er is, loeien de bekende palen gewoon door, met de proef op de eerste maandag van de maand om twaalf uur.
Wat je zelf doet is eenvoudig. Kijk bij de eerstvolgende proef met NL-Alert of het bericht op je telefoon binnenkomt, en kijk dan ook bij je ouders of een buurman die alleen woont. Komt het niet aan, dan staat er meestal iets verkeerd in de instellingen. En leg thuis een radio neer die zonder stroom werkt. Valt het mobiele netwerk weg, dan is de regionale omroep op FM de plek waar je hoort wat je moet doen.
Twee, water en een radio, de twee gaten in bijna elk huis
Dat is geen toeval. Onderzoeksbureau Ipsos I&O publiceerde in juni 2025 een onderzoek naar wat Nederlanders in huis hebben voor een noodsituatie. Toen had 28 procent een noodpakket. Belangrijker is wat er ontbreekt. De meeste huishoudens hadden het grootste deel van de lijst van de overheid al in huis, ook als ze geen pakket hadden samengesteld. Maar voldoende water, drie liter per persoon per dag, en een radio op batterijen of met een slinger had maar 39 procent.
Precies die twee kun je niet op het laatste moment regelen. Bij een grote storing staan er rijen in de supermarkt, en een radio bestel je dan niet meer online. Wil je weten hoeveel flessen je nodig hebt en hoe lang ze goed blijven, lees dan ons stuk over water in huis bewaren. Voor de keuze tussen een radio op batterijen, slinger of zonnepaneel hebben we de stroombronnen naast elkaar gezet. Heb je die twee in huis, dan sta je er beter voor dan de meerderheid.
Drie, spreek nu af wat jullie doen
Het punt van Marcel Dokter raakt ook je eigen huishouden. Hij mist een plan, en dat geldt in veel gezinnen evengoed. Wie gaat de kinderen halen als de telefoon niet werkt? Waar spreken jullie af als je niet thuis kunt komen? Welke plek in huis is de veiligste als het luchtalarm gaat?
Dat laatste is minder ingewikkeld dan het klinkt. Volgens Denk vooruit is de ruimte zonder ramen in het midden van je huis meestal de beste keuze, zoals een toilet of trapkast. Waarom dat zo is en wat er nog over is van de oude schuilkelders, lees je in ons stuk over schuilen in Nederland. De rest van het plan schrijf je op een papiertje dat bij je noodpakket ligt, met de telefoonnummers die je uit je hoofd niet meer weet. Hoe je dat met kinderen bespreekt zonder ze bang te maken, staat in ons stuk over kinderen in je noodplan.
De deskundigen in de uitzending hebben gelijk dat de overheid haar eigen huiswerk moet doen. Maar dat hoeft niet te betekenen dat jij wacht. Een radio, een paar kratten water en een afspraak aan de keukentafel kosten een middag, en ze helpen bij een stroomstoring in je eigen wijk net zo goed als bij de dreiging waar het nieuws over gaat.