Hoogwater en ondergelopen kades na storm Boelo: zo houd je water buiten

Ook verder het land in gaf de wind overlast. In een eerder bericht meldde de NOS omgevallen bomen op wegen en auto’s, en in Gouderak viel een elektriciteitspaal over de weg. Het KNMI had voor de kustprovincies code geel afgegeven voor zware windstoten. Dit stuk gaat over het water, en over wat je doet als het tot aan je voordeur komt.

Waarom het water juist aan de kades kwam

Wat er zondag gebeurde was geen dijkdoorbraak. Havens en kades liggen vaak buitendijks, aan de kant van het water. Duwt een storm het zeewater op, dan loopt dat deel als eerste onder. Rijkswaterstaat sluit in zo’n situatie de stormvloedkeringen. De Hollandsche IJsselkering bij Krimpen aan den IJssel ging zondagavond voor het eerst dit stormseizoen dicht, iets wat volgens Rijkswaterstaat gemiddeld zo’n drie keer per jaar gebeurt. Dat beschermt het achterland, maar het water blijft ergens. Door de sluiting steeg het in Vlaardingen juist, en aan de Koningin Wilhelminahaven stond het op sommige plekken zo’n veertig centimeter hoog.

Voor wie aan zo’n kade woont of een zaak heeft, is dat het belangrijkste om te snappen. Stormhoogwater hangt aan het getij. Het water staat niet de hele dag even hoog, maar piekt rond hoogwater, en zolang de wind aanhoudt kan het bij het volgende tij opnieuw stijgen. Je ziet het dus meestal uren van tevoren aankomen. Die uren zijn het verschil tussen een natte stoep en een natte woonkamer.

Woon je binnendijks, dan heb je bij een storm als Boelo vooral met regenwater en een volle kelder te maken, niet met de zee. Of jouw adres bij een echte overstroming kan onderlopen, zie je op Overstroomik, en hoe je die uitkomst leest staat in ons stuk over de overstromingscheck.

Zo houd je water bij de deur tegen

In Oudeschild zag je wat werkt. Ondernemers zetten houten schotten en zandzakken voor de deur. Een restauranthouder vertelde aan regionale omroep NH dat hij de schotten vastslaat en zaagsel in de kieren doet: “Dat zet uit bij water.” Hetzelfde principe staat in de instructie die de gemeente Molenlanden aan bewoners geeft voor hoogwater. Daar staan twee manieren in, en beide zijn simpeler dan je zou denken.

Met een houten schot en klei

1. Breng een laagje klei of boetseerklei aan tegen de drempel en de deurpost.
2. Zet een houten schot op maat ertegenaan. Het moet tegen de deurpost aan sluiten, niet ertussen. Druk het goed aan.
3. Leg een paar zandzakken tegen het schot, zodat het op zijn plek blijft.

Daarna doet het water het werk. De druk duwt het schot stevig tegen de klei, waardoor er niets langs kan. Je hebt zo maar weinig zandzakken nodig, en de klei spoel je later zonder schade van het kozijn.

Met plastic folie en zandzakken

1. Spreid plastic afdekfolie uit op de grond voor de deur, tot ruim voorbij de deurposten. Volgens de gemeente is het goedkoopste folie uit de bouwmarkt goed genoeg.
2. Stapel de zandzakken dakpansgewijs over de hele breedte tegen de deur, tot de hoogte die je nodig hebt.
3. Leg een paar zakken op het folie, zodat het niet wegwaait.

Deze manier vraagt meer zakken, maar je hoeft geen grote schotten te bewaren. Toch zouden wij iedereen die aan een kade of in een uiterwaard woont een schot op maat aanraden. Het is een plank die achter een kast past, en je bent niet afhankelijk van de vraag of er nog zandzakken zijn als de hele straat ze tegelijk wil hebben. Denk vooruit, de voorbereidingssite van de Rijksoverheid, raadt in elk geval aan om nu al te weten waar zandzakken en schotten in jouw buurt staan en hoe je ze inzet.

Wat je klaarzet, haal je bij de bouwmarkt of het tuincentrum.

• Een houten schot op maat van je deur (veel bouwmarkten zagen het voor je op maat)
• Klei of boetseerklei
• Plastic afdekfolie
• Lege zandzakken en zand, of kant-en-klaar gevulde zakken
• Een dompelpomp of in elk geval emmers en een vloertrekker
• Hoge laarzen en een hoofdlamp

Meterkast, gas en kelder

Op de pagina over overstroming adviseert Denk vooruit om te weten waar je gas- en elektriciteitsaansluiting zitten, zodat je bij wateroverlast snel in actie kunt komen. Draai bij risico op een overstroming de gashoofdkraan dicht. Met de stroom moet je iets preciezer zijn. Zet de hoofdschakelaar in de meterkast uit zolang je er droog bij kunt, dus voordat het water binnen staat. Staat er al water in de ruimte met de meterkast, of in een kelder met stopcontacten, ga dan niet door dat water naar de schakelaar. Bel dan de brandweer.

De brandweer maakt daarbij een duidelijk onderscheid. Bij acuut gevaar voor mens of dier bel je 112. Is er geen spoed, maar heb je de brandweer wel nodig, bijvoorbeeld omdat er risico is op kortsluiting, dan bel je 0900-0904. Bij storm krijgt de meldkamer honderden telefoontjes, dus die tweede lijn houdt 112 vrij voor wie echt in nood zit.

Heb je een kelder, sluit die dan af als het kan en zet alles wat niet nat mag worden op een hogere plek in huis. Dat advies staat op de pagina van Denk vooruit over extreem weer. Denk daarbij niet alleen aan spullen, maar ook aan de dingen die je als eerste nodig hebt als het misgaat, zoals je noodpakket, je medicijnen en de map met belangrijke papieren. Die horen niet in de kelder of de schuur.

Als het water toch binnenkomt

Een schot en een rij zandzakken houden veel tegen, maar niet alles. Komt het water toch binnen, ga dan naar een hoger deel van het huis en neem droge dekens en handdoeken mee. Denk vooruit wijst erop dat je in nat en koud water kans loopt op onderkoeling. Moet je over een ondergelopen straat lopen, gebruik dan een stok om de grond voor je af te tasten. Putdeksels en delen van de straat kunnen door het water zijn weggespoeld, en dat zie je niet.

Moet je weg, dan wil je niet gaan zoeken. Een tas die al klaarstaat scheelt veel, en wat erin hoort staat in ons stuk over de evacuatietas. Volg in zo’n situatie het advies van je veiligheidsregio via de regionale omroep of NL-Alert.

Is het water weer weg, maak dan foto’s van de schade voordat je gaat opruimen. Denk vooruit adviseert om schade pas na het extreme weer bij je verzekering te melden. Of schade door water van buiten gedekt is, verschilt per polis, dus kijk in je voorwaarden voordat je ervan uitgaat. En spreek met je buren af wie bij wie kijkt bij het volgende tij. Aan een kade sta je er zelden alleen voor.